ศิลปะวัฒนธรรมจีน - เทศกาลไหว้พระจันทร์中秋节

 

 

เทศกาลไหว้พระจันทร์中秋节(1)

 

 

ChangEr

 

วันที่ 15 เดือน 8 ตามปฏิทินจันทรคติของจีน เป็นวันไหว้พระจันทร์ เป็นวันที่ชาวบ้านรับรู้และถือปฏิบัติมานมนามว่าเป็นวันที่มีเสน่ห์และโรแมนติกวันหนึ่ง โดยเฉพาะภาย ใต้พระจันทร์ขาวนวลผ่องกลม ๆ ที่ส่องอยู่บนท้องฟ้า วันนี้เป็นวันที่พระจันทร์กลม และใหญ่เป็นพิเศษ จึงเหมาะอย่างยิ่งที่บรรยากาศนี้จะเป็นโอกาสที่เหล่าหนุ่มสาว คู่รักนัดพบกัน

 

แต่ตำนานความเป็นมาของเทศกาลไหว้พระจันทร์กลับมีที่มาแตกต่างกันหลายเรื่อง ราว มีทั้งปรัมปราเรื่อง:
“ฉางเอ๋อสู่พระจันทร์ 嫦蛾奔月”
“การก่อการล้มล้างราชวงศ์หยวนของจูหยวนจาง朱元璋月饼起义”
และ
“จักรพรรดิถัง หมิงท่องวังจันทรา 唐明皇游月宫”
เป็นต้น

 

แต่เรื่องที่ชาวบ้านจดจำมากที่สุด กลับเป็นเรื่อง“ฉางเอ๋อสู่พระจันทร์ 嫦蛾奔月” เรื่องของเรื่องมีอยู่ว่า วันหนึ่งฉางเอ๋อได้ขโมยยาอายุวัฒนะของสามีไปกิน และเหาะ เหินไปวังจันทรา月宫แต่หนังสือบางเล่มก็ว่า หลังจากที่แอบกินยาแล้ว เธอก็กลาย เป็นคางคกและถูกคนทั่วไปเรียกกว่า “ปีศาจจันทรา 月精” เมื่อฉางเอ๋อเข้าไปใน วังจันทราแล้ว ที่แท้สถานที่ที่เธอเข้าไปเป็นที่ที่เปล่าเปลี่ยวที่ไม่มีผู้คนเลย คงมีแต่ กระต่ายกับต้นไม้อย่างละหนึ่งเท่านั้น

 

 

ความเป็นมาของเทศกาลไหว้พระจันทร์

 

เทศกาลไหว้พระจันทร์เป็นประเพณีที่มีการสืบทอดมาช้านานของชาวจีน จากหลัก ฐานที่ปรากฏในยุคแรก ๆ คำว่า “จงชิว 中秋” ได้ปรากฏในหนังสือที่ชื่อ “โจวหลี่ 周礼”(ธรรมเนียมปฏิบัติของโจว) ในยุคชุนชิว (ก่อนคริสตกาล 770-476 ปี) จนถึง ยุคราชวงศ์ถัง (ค.ศ. 618-907) ตอนต้นจึงมีการกำหนดวันเวลาแน่นอนสำหรับการ จัดเทศกาลไหว้พระจันทร์เป็นขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 ดังปรากฏในหนังสือบันทึกของ ไท่จง 唐书·太宗记 แต่การนำไปปฏิบัติอย่างแพร่หลายมีขึ้นในยุคของราชวงศ์ ซ่ง 宋朝(ค.ศ. 960-1279) จนหลายเป็นเทศกาลสำคัญหนึ่งของจีนจนถึงทุกวันนี้ตามปฏิทินจันทรคติของจีนนั้น เดือน 8 เป็นเดือนที่อยู่กลางฤดูใบไม้ร่วง (秋季) หรืออยู่เดือนที่สองของฤดูที่เรียกกันเดือนนี้ว่า“จงชิว 仲秋”  และวันที่ 15 ก็เป็น วันที่อยู่กลางเดือนพอดี  ฉะนั้นจึงเรียกเทศกาลไหว้พระจันทร์นี้ว่า “จงชิว 中秋”
(中=กลาง ออกเสียงเหมือน仲 แต่เขียนไม่เหมือนกัน ชิว 秋=ฤดูใบไม้ร่วง) กิจ กรรมต่าง ๆ ในเทศกาลดังกล่าวล้วนเกี่ยวข้องกับพระจันทร์ จึงมีชื่อเรียกวันดังกล่าว ต่าง ๆ นานา เช่น “月节เทศกาลพระจันทร์”“月夕 ค่ำคืนพระจันทร์” หรือบางทีก็ เรียก “团圆节เทศกาลพบญาติ” (圆หรือหยวนหมายถึงกลมตามลักษณะของพระ จันทร์ จึงหมายถึงกลมเกลียว)

 

ในกลางฤดูใบไม้ร่วง ท้องฟ้าไร้เมฆหมอก พระจันทร์จึงสว่างไสวเป็นพิเศษ ชาวบ้าน นอกจากมีกิจกรรมชมจันทร์ ไหว้พระจันทร์ ทานขนมไหว้พระจันทร์ด้วยกันในหมู่ ญาติมิตรแล้ว บางแห่งยังมีการก่อนเจดีย์ รำมังกร เป็นต้น

 

สำหรับตำนานความเป็นมาของเทศกาลไหว้พระจันทร์อีกทางหนึ่งกล่าวว่า เนื่องจาก กลางฤดูเป็นฤดูเก็บเกี่ยวของชาวไร่ชาวนา จึงมีการจัดพิธีไหว้เทพแห่งฟ้าดิน จึงเป็น ตำนานอีกสายหนึ่งที่กล่าวขานกันมา

 

หน้าถัดไป